Op 13 april loopt heel Thailand de straat op met emmers, waterpistolen en tuinslangen. Drie dagen lang blijft niemand droog. Songkran is ons nieuwjaar en het grootste feest van het jaar.
Ik ben ermee opgegroeid. ’s Ochtends met mijn moeder naar de tempel, netjes gekleed, met een schaaltje eten voor de monniken. Een uur later stond ik op straat met een emmer. Zo werkt Songkran: eerst respect, dan chaos.
Hier in Rotterdam vier ik het wat kleiner. Het eten blijft hetzelfde.
Wanneer is Songkran?
Songkran valt elk jaar op 13, 14 en 15 april. Die data liggen vast. Ze verschuiven niet mee met de maankalender, zoals bij veel andere Aziatische feesten wel gebeurt. In 2027 is het dus opnieuw 13 april.
Niet overal duurt het even lang. In Chiang Mai begint het een dag eerder en gaat het langer door. In Pattaya sluiten ze pas een week later af met Wan Lai.
April is de heetste maand van het jaar in Thailand. Veertig graden is normaal. Een emmer koud water over je heen is dan geen straf.
In december 2023 zette UNESCO Songkran op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid. Officieel erkend als iets wat de wereld niet moet kwijtraken.
Waarom gooien Thai water over elkaar heen?
Het woord Songkran komt uit het Sanskriet en betekent overgang. De zon gaat een nieuw teken in en het oude jaar is voorbij.
Het begon stil en klein. Je sprenkelt geurig water over een Boeddhabeeld om het te reinigen. Daarna giet je een beetje over de handen van je ouders en grootouders en vraag je om hun zegen. Dat heet rod nam dam hua.
Water spoelt weg wat je achter je wilt laten: pech, ruzie, alles wat vorig jaar niet goed ging.
Van een schepje water over iemands handen naar een tuinslang in het gezicht van je buurman is een kleine stap. Zeker als het veertig graden is.
Wat er tijdens Songkran nog meer gebeurt
Het watergevecht is het bekendste deel, maar niet het belangrijkste. Dit hoort er net zo goed bij.
- Voor 13 april gaat het hele huis op de schop. Schoon huis, schoon jaar.
- In de tempel bouwen mensen kleine pagodes van zand, versierd met kleurige vlaggetjes.
- ’s Ochtends brengen families eten naar de monniken.
- Iedereen die kan, reist naar het dorp waar zijn familie woont. Bangkok is die dagen half leeg.
- Vogels en vissen worden vrijgelaten, als daad van verdienste.
Wat eet je tijdens Songkran?
Nu komt mijn favoriete deel.
Khao chae, het echte Songkran-gerecht
Gekoelde jasmijnrijst in water dat is geparfumeerd met jasmijn, pandan en kaarsrook. Daarnaast een rijtje kleine, zoute hapjes: gevulde pepertjes, zoetgekookte gedroogde vis, gefrituurde uitjes, gebakken gezouten ei.
Khao chae komt uit de Mon-keuken en werd later een gerecht van het hof in Bangkok. Koude rijst in bloemenwater klinkt vreemd. Op een dag van veertig graden snap je precies waarom het bestaat.
Som tam
Groene papaja, limoen, vissaus, pinda’s en zoveel pepertjes als je aankunt. Fris, zuur en pittig tegelijk. Bij ons staat het op elke tafel, ook op feestdagen. Over hoe pittig je het echt wilt hebben schreef ik eerder dit stuk.
Pad thai
Het gerecht dat iedereen kent, en niet voor niets. Zoet, zuur en zout in balans, met tamarinde als basis. Wil je het zelf proberen? Ik heb mijn manier van pad thai maken voor je opgeschreven.
Groene curry
Kaeng khiaw waan, met verse groene pepers, Thaise basilicum en kokosmelk. Zacht en romig, maar met een staart. Lees hier waar de groene curry vandaan komt.
Mango met kleefrijst
April is mangomaand in Thailand. Khao niao mamuang is dan op zijn best: warme kleefrijst met kokosmelk, koude zoete mango, een snufje zout eroverheen. Simpeler kan bijna niet en toch mist niemand het.
Weet je niet waar je moet beginnen? Ik heb de populairste Thaise gerechten op een rij gezet en ook opgeschreven hoe er in Thailand dagelijks gegeten wordt.
Songkran vieren in Rotterdam
Een watergevecht op straat gaat hier niet lukken. Half april is het in Overschie twaalf graden met wind. Dat is niet hetzelfde.
Wat wel lukt is het eten. Bestel iets waar je met een groep aan tafel van kunt delen: som tam, een curry, gebakken rijst, mango met kleefrijst als afsluiter. Kijk op de menukaart of plaats direct je bestelling. Wij bezorgen in Overschie en omgeving.
Vier je groter? Voor een verjaardag, bedrijfsborrel of buurtfeest verzorg ik Thaise catering.
Eet je vegetarisch? Bijna alles is aan te passen. Kijk bij vegetarisch Thais eten.
Het andere grote Thaise feest van het jaar
Songkran gaat over water. Loy Krathong gaat over licht. In november laten we bloemenbootjes met kaarsjes het water op drijven. Minstens zo mooi, en een stuk droger.
Veelgestelde vragen over Songkran
Wanneer is Songkran?
Songkran valt elk jaar op 13, 14 en 15 april. De data liggen vast en verschuiven niet mee met de maankalender.
Wat betekent het woord Songkran?
Songkran komt uit het Sanskriet en betekent overgang. Het markeert de overgang naar het nieuwe jaar.
Waarom gooien Thai water over elkaar heen?
Water spoelt symbolisch het oude jaar weg: pech, ruzie en alles wat je achter je wilt laten. Het begon als het sprenkelen van geurig water over Boeddhabeelden en over de handen van ouderen. Daaruit is het straatfeest gegroeid.
Wat eet je tijdens Songkran?
Khao chae is het klassieke Songkran-gerecht: gekoelde rijst in bloemenwater met zoute bijgerechtjes. Verder staan som tam, pad thai, curry en mango met kleefrijst op tafel.
Is Songkran hetzelfde als Thais nieuwjaar?
Ja. Songkran is het traditionele Thaise nieuwjaar. Daarnaast gebruikt Thailand officieel ook 1 januari als jaarwisseling.
Kun je Songkran in Nederland vieren?
Zeker. Thaise tempels en verenigingen organiseren vieringen, en thuis kun je het met eten doen. Thais bestellen of laten cateren komt het dichtst in de buurt.
Nu ben je goed voorbereid op het mooiste feest van Thailand. Sawasdee pi mai, gelukkig nieuwjaar.
Smakelijke groet,
Pornshita, chefkok bij Siam Kitchen
